5 adımda aylık bütçe nasıl yapılır

1. adım. Gelenini yaz

Net maaşın: kesintilerden sonra eline geçen. Ek gelirleri yalnızca düzenliyse ekle. Gelirin değişiyorsa son altı ayın en düşüğünü kullan: eksik kalmaktan iyidir artması.

2. adım. Sabit giderlerini listele

Her ay aynı tutarla tekrar edenler: kira veya konut kredisi, faturalar, internet, telefon, kredi taksitleri, sigorta, okul ücretleri ve abonelikler. Yıllık giderlere dikkat (kasko, trafik sigortası, MTV, emlak vergisi, üyelikler): her birini 12’ye böl ve o payı her ay kenara koy ki hazırlıksız yakalanmayasın.

3. adım. Değişken giderlerini tahmin et

Market, akaryakıt, dışarıda yemek, eğlence, giyim. Para en çok buradan kaçar, özellikle küçük günlük harcamalarla: kahve, atıştırmalık, paket servis ücreti. Son iki üç ayın banka ve kart ekstrelerine bak ve her kategorinin ortalamasını al.

4. adım. Önce kendine öde ve her kategoriye sınır koy

Ne kadar biriktireceğine karar ver ve maaş yatar yatmaz ayır, bir sabit gider daha gibi. Sonra: gelir − birikim − sabit giderler = değişken giderlere kalan. Bunu kategorilere her birine bir sınırla dağıt. Tutmuyorsa birikime dokunmadan önce değişkenleri kıs ve pazarlık edilebilecek sabitleri gözden geçir (telefon tarifesi, kullanmadığın abonelikler). Enflasyon yüksekken tutarları birkaç ayda bir güncelle.

5. adım. Kaydet ve her hafta gözden geçir

Bakmadığın bütçe işe yaramaz. Her harcamayı aynı gün kaydet (bir dakikadan az sürer) ve haftada bir her kategoride ne kadar harcadığına bak. Ay sonunda planla gerçeği karşılaştır ve sonraki ayı ayarla.

Net ₺40.000 maaşla örnek

Yukarıdaki şablonun başladığı örnek bu:

Burada ihtiyaçlar (yıllık giderler ve beklenmedikler dahil) ₺30.000 ediyor; gelire oranı %75,0: 50/30/20 kuralındaki %50’nin çok üstünde; kira yüksekken bu çok yaygın. Bu yüzden istekler %15,0, birikim %10,0 düzeyinde kalıyor. Sana da aynısı oluyorsa maaş yetmediğinde ne yapacağına bak.

Sık yapılan hatalar

• Yıllık giderleri unutmak ve kaskonun ya da bir vergi ödemesinin bütün bir ayı bozmasına izin vermek.
• Gerçek değil ideal bir bütçe yapmak: dışarıda yemeğe hep ₺4.000 harcıyorsan ₺1.500 yazma; yavaş yavaş düşür.
• Beklenmediklere yer bırakmamak. Hep bir şey çıkar.
• “Artanı” biriktirmek: neredeyse hiç artmaz. Önce ayır.
• Kötü bir aydan sonra bırakmak: bütçe atılmaz, ayarlanır.

Tablo mu, uygulama mı?

Güncel tutarsan bir Excel tablosu işini görür. Uygulama ise işi senin yerine yapar: telefondan saniyeler içinde kaydedersin, faturalarını hatırlatır ve grafikleri kendisi çizer. Önemli olan her gün açacağın aracı kullanmak. Somut bir birikim hedefi istersen 52 haftalık birikim meydan okumasını dene.